Wat concerten goed maakt

Jaren geleden zat mijn moeder in een amateurkoor dat werd geleid door een briljante dirigent. Hij is een countertenor met het bereik van een sopraan. Dat wil zeggen dat je met een redelijk lage stem ongelooflijk hoog kunt zingen. Je bereik is dus stukken groter dan dat van de gemiddelde mens. Een groot bereik, DAT *pinkt traantje weg* noem ik nou een talent. Als je er geen aanleg voor hebt zul je het waarschijnlijk nooit krijgen, hoewel ook veel zangtechnieken te ontwikkelen zijn met oefening.

Deze dirigent vertelde mijn moeder het volgende:

”Goede zangers en muzikanten onderscheiden zich met crescendo en decrescendo”

Dat dat een kunst is, daar was ik me al van bewust. Maar dat dát nou preciés het verschil maakt tussen muzikanten en goede muzikanten, dat wist ik nog niet. Daar ben ik sindsdien op gaan letten bij de vele concerten die ik bezoek. Dat dynamiek in een concert belangrijk is, dat kan iedereen letterlijk voelen. Dat letterlijk voelen heeft ook met je hartslag te maken, daar kom ik op terug. Waar ik het over wil hebben is dynamiek en de rol die dynamiek speelt bij concerten.

Dynamiek veroorzaakt spanning en als ik naar een concert ga wil ik spanning voelen. Er zijn meer factoren die spanning kunnen veroorzaken, zoals dissonante akkoorden en tempowisselingen. Die factoren zijn echter meestal standaard aanwezig, zelfs bij beginnende muzikanten. Verschil tussen hard en zacht echter, is moeilijker.

Als muzikanten samen spelen wordt dit nog moeilijker. Je moet je instrument erg goed beheersen, daarnaast luisteren naar anderen en dáárnaast daar ter plekke en razendsnel je spel op afstemmen.

Daarom heb ik altijd grote bewondering voor goede koren en orkesten. Één muzikant die te hard speelt maakt dat het totale volume omhoog gaat. Bovendien zullen andere muzikanten ook harder moeten gaan spelen, anders zijn ze niet meer te horen. Een schone taak voor de dirigent dus.

Kyteman en zijn mannen hebben dat goed in de gaten:

John Zorn loopt wat langer mee dan Kyteman en heeft de wereldtop van muzikanten tot zijn beschikking. Daarom is onderstaand filmpje kijken NOODZAKELIJK! Een beter filmpje kon ik helaas niet vinden. It’s lonely at the top, dat klopt blijkbaar.

Zijn invloed is toch goed te zien aan de richting waarin de muzikanten kijken. Hoor en zie hoe het subtiele thema van 2:28 -wie de maatsoort weet mag het zeggen- gestaag ontaardt in complete chaos op 6:10. Let op hoe die chaos 25 seconden later gecontroleerd blijkt.

Gecontroleerde chaos vind ik in alle kunstvormen het mooiste dat er is. John Zorn maakte mijn leven het afgelopen North Sea Jazz alweer een spirituele ervaring rijker.

Zoals er factoren zijn die spanning kunnen veroorzaken, zijn er ook die spanning kunnen wegnemen. Het volume begint bij concerten normaliter met nul decibel. Het ligt gemiddeld ergens rond de 100 DB met pieken tot 110 DB of zelfs iets hoger.

Als er continu een geluidsband meeloopt, met welk geluid of instrument dan ook, zal het volume vrijwel nooit onder de 85 DB komen. Je hoeft geen wiskundig wonder te zijn om in te zien wat dat afdoet aan de dynamiek -en dus aan de spanning- ten opzichte van nul decibel. Daarom hou ik doorgaans niet van bands die een geluidsband laten meelopen, zoals bijvoorbeeld Keane, Moby en Moloko.

Publiek dat door een concert heen praat kan hetzelfde negatieve effect hebben. Ik zal de laatste zijn om te beweren dat je tijdens concerten niets mag zeggen. Het moeten leuke avonden uit zijn. Maar enige timing met dat er doorheen praten is wel zo respectvol naar de betalende bezoekers en de artiest toe. Niet zelden zijn het dan ook mensen die niet betaald hebben die het doen.

Zo was ik jaren geleden bij een concert van Rufus Wainwright in de bovenzaal van Paradiso. Hij paste daar toen nog in, maar had al een trouwe schare fans. De bovenzaal was ramvol en muisstil. Op één iemand na, een journaliste van NRC die ik hoog heb zitten, maar die luidkeels het hele concert volgepraat heeft. Om het goed te maken met Rufus dit prachtige liedje, geschreven ten tijde van de Bush administration:

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s