Tagarchief: bb king

Hoe gospel ons leven beïnvloedt

Jeff Buckley, A.J. Croce, Rufus Wainwright, Julian Lennon, Ziggy Marley, Carleen Anderson, Mozart en Bach en vele anderen hebben gemeen dat ze zeer muzikale ouders hadden. Ze kregen muziek met de paplepel ingegoten. Door de culturele diversiteit is dat steeds minder vanzelfsprekend. Met culturele diversiteit bedoel ik in dit geval de ontkerkelijking.

Toch heeft de kerk wat mij betreft meer slecht dan goed gedaan. Vooral de uitspraak “gaat heen en vermenigvuldigt u” kan ik onmogelijk op een milieuvriendelijke manier rijmen met Midas Dekkers’ uitspraak: “Alle productieprocessen zorgen voor CO2 uitstoot”. Ik ben dan ook agnost.

Dat gezegd hebbende, de bijdrage die de kerk heeft geleverd aan de ontwikkeling en cultivering van muziek is ongeëvenaard. Ik heb al aangegeven hoe dat gold voor klassieke muziek, terwijl je je mag afvragen hoe dat was verlopen als de kerk minder actief was geweest met missionariswerk.

In veel afrikaanse landen is ook, vooral door de kolonialisatie, in vrijwel alle melodieën het westerse toonsysteem te horen. Dat in combinatie met de afrikaanse ritmes bracht nieuwe stromingen voort.

De afrikaanse ritmes werden door de slaven meegenomen naar Amerika. Daar leverde de combinatie met westerse kerkelijke gezangen gospel op. Een intelligent man zei ooit dat godsdienst opium voor het volk is. Dat gold zeker ook voor slaven en hun nazaten, die in veel gevallen roomser dan de paus waren en nog steeds zijn. Die intense traditie heeft als structureel positief gevolg dat kinderen al op jonge leeftijd met muziek in aanraking worden gebracht.

Het zingen is iets dat met kerkkoren, met stemmen van alle leeftijden, heel goed getraind wordt. Daarnaast zijn in veel kerken instrumenten aanwezig en wordt daar zelfs les in gegeven, op alle niveaus. Slaven konden niet schrijven en muziekstukken waren dan ook niet nodeloos ingewikkeld. Het ging om een catchphrase en herhaling daarvan, ondersteund met sterke ritmiek. Dat legde de basis voor pop- en soulmuziek.

Vaak worden ze getalenteerde zangers en zangeressen genoemd en dat zijn ze meestal ook. Toch vraag ik me af of het talent dat al die zangers en zangeressen onderscheidt van anderen in hun stem- en zangkwaliteit zit, of in hun uitstraling.

Ga eens naar een gospelconcert, of naar een kerk in de bijlmer. De vocale sublimiteit ligt voor het oprapen. Zangers en zangeressen als Al Green, BB King,  Aretha Franklin, Patti Labelle, Alicia Keys, Solomon Burke, Whitney Houston, Beyonce Knowles en Mavis Staples zijn wat mij betreft de beste onder de levenden. Naast hun afrikaanse roots hebben ze één ding gemeen, de kerk.

Advertenties

Toonladders

De meeste muziekstukken staan in één toonladder (soms wordt er even gewisseld naar een andere, dat wisselen noem je moduleren, een wissel een modulatie). Het mooie daarvan is dat je bij het soleren op vaste motieven terug kunt vallen die altijd goed klinken.
Speel bijvoorbeeld eens de toonladder van A over ‘Here Comes The Sun’, dat overigens halverwege overgaat in een driekwartsmaat tijdens ‘Sun, Sun, Here we come’. Begin op de rode grondtoon, loop de ladder helemaal omhoog en weer terug naar beneden. (d=duim, w=wijsvinger, m=middelvinger, r=ringvinger, p=pink)

Begin bij de gitaar met je pink op de laagste rode grondtoon, loop de ladder helemaal omhoog en helemaal naar beneden, naar de laagste noot (= in dit geval een F#) en loop weer terug naar de rode grondtoon. Je vingers blijven steeds bij dezelfde fret, je moet alleen één keer een zogenaamde stretch met je pink maken op de 3e snaar, zoals je kunt zien:

Doe dat nu eens over deze muziek heen:

Alle standaard majeur en mineur toonladders zien er als volgt uit:

Je kunt natuurlijk voor alle toonladders diagrammen maken voor piano en gitaar, zoals ik bovenin heb gedaan. Dat kan een goede methode zijn om ze te leren. Ook kun je stickers plakken op je gitaar of piano, waarbij je in ieder positie een toonladder aangeeft die bij een favoriet muziekstuk van jou hoort. Een paar voorbeelden:

Borderline in D

Don’t let the sun in C

Dream on in Fmin

Stayin alive in F#min

Bird of paradise in Dmin

I say a little prayer in F#min

Hotel california Bmin

Long and winding road in E♭

While my guitar gently weeps in Amin

Hello goodbye in B

Thrill is gone in Bmin:

‘The thrill is gone’ is een mineur Blues. Een bluesladder wordt ook wel een pentatonische toonladder genoemd. Dat betekent dat de ladders uit vijf tonen bestaan. Dat zijn er 2 minder dan die hierboven. Daardoor zijn ze eenvoudiger te leren. Over bluesschema’s en -toonladders snel meer.

Gitaarspelen met plectrum of je vingers?

Simon geeft een duidelijke uitleg (in het Engels) over het gebruik van een plectrum:

Hij geeft aan dat er 2 manieren zijn. Je kunt je plectrum in een hoek houden ten opzichte van de snaren. Of je kunt hem loodrecht houden ten opzichte van de snaren. Hij geeft de voorkeur aan de eerste manier, omdat het geluid dan veel mooier is. Zo heb ik het ook geleerd. De eerste manier is meer een beweging vanuit je vingers, de tweede is er meer één vanuit je pols.

Toch kun je met de tweede techniek sneller spelen. Zoals je Stochelo Rosenberg hier even kunt zien doen. Hij gebruikt verderop beide technieken door elkaar. Hij is dan ook één van de grootste virtuozen ter wereld.

Laat je daardoor niet afschrikken. Vrijwel alle gitaarvirtuozen zijn geneigd hun optredens tot freakshows te maken. Ze streven vaak louter effectbejag na, door steeds hun onnavolgbare techniek te etaleren, en boeten daarmee in aan zeggingskracht. Ze spelen meestal voor kleine zalen. Ik maak wat dat betreft onderdeel uit van het grote publiek dat gecharmeerd is van gitaristen met minder noten en meer zeggingskracht, zoals BB king.

Wat voor een plectrum gebruik je? Dat heeft vooral te maken met de snaren die je op je gitaar hebt. Zijn ze van staal of nylon? Zijn ze dik of dun? Zijn ze normaal gestemd of een halve noot lager dan gebruikelijk? Hoe meer weerstand de snaren geven hoe dunner en zachter doorgaans de plectrums die gebruikt worden. Als je met een plectrum wilt spelen, koop er dan tien (sowieso handig want ze raken makkelijk kwijt) en probeer welke je fijn vindt. Ik had de voorkeur voor deze.

Zelf heb ik namelijk jaren met een plectrum gespeeld, waar ik ooit op aanraden van een leraar mee ben begonnen. Ik speelde toen elektrische gitaar, daarbij is het vrij gebruikelijk. Mark Knopfler daargelaten, hij werd ook daarbij geïnspireerd door de onvolprezen JJ Cale.

Een plectrum heeft een aantal grote nadelen wat mij betreft, namelijk:

1 doordat je een plectrum vast moet houden span je wat spieren in je hand en vingers en kun je deze niet meer volledig vrij bewegen

2 een plectrum is geen onderdeel van je lichaam. Het contact met de snaren zal dus onmogelijk zo direct zijn als wanneer je met je vingers speelt.

3 met een plectrum is het aantal mogelijke rechterhandtechnieken ongeveer te tellen op de vingers daarvan. Dit in tegenstelling tot spelen met die vingers.

Dus, wat ik aan kan raden is, speel zo veel mogelijk met je vingers en probeer zoveel mogelijk technieken. De overstap van vingers naar plectrum is makkelijker dan andersom. Er wordt vaak gezegd dat je sneller kunt spelen met een plectrum, maar dat betwijfel ik. Laat plectrumgitaristen die dat beweren dit maar eens proberen te spelen.

Als je je vingers gebruikt heb je vijf plectrums. Snelheid kun je bovendien verhogen door met je linkerhand hammer-ons en pull-offs te doen. Snelheid wordt vooral gemaakt door een goede coördinatie van linker- en rechterhand. Dat is dus belangrijk om te trainen.

Snelheid ontwikkel je paradoxaal genoeg door juist langzaam op die coördinatie te oefenen. Zodra je stukken volledig beheerst, kun je het tempo gestaag opvoeren.

De meeste rechterhandtechnieken heb ik even op een rijtje gezet. Waar je het beste mee kunt beginnen heb ik hier uitgelegd. Dat zijn de eerste voorbeelden uit dit filmpje.

De latere voorbeelden vergen veel oefening. Ga maar uit van een jaar lang minstens een kwartier per dag op gitaar en verder wanneer mogelijk op je broek. Je kunt eventueel een vouw in je broek maken om een snaar te simuleren. Technieken kun je mooi oefenen als je in de trein zit, voor de TV, of waar dan ook.

Op deze manier zul je de gitaar op den duur kunnen gebruiken als een piano. Je kunt tegelijkertijd melodieën, baslijnen en harmonieën (akkoorden) spelen. Dan laat ik een “golpe” nog buiten beschouwing. Dat is het slaan op de gitaar, wat bij flamenco gebruikelijk is.

Overigens kun je alle rechterhandtechnieken bij alle muziekstijlen toepassen. Op den duur kun je het beste met je nagels spelen, maar dat is een verhaal apart.