Tagarchief: drums

Kind Of Blue heeft jazz vermoord

Tot zover de cursus “hoe registreer je een muzikaal optreden met camera’s”. In 2009 was het exact 50 jaar geleden dat de jazzplaat Kind Of Blue van Miles Davis werd uitgebracht. Hans Dulfer mocht in De Wereld Draait Door vertellen waarom hij het een overschatte plaat vindt. Hij vindt ook dat jazz dood is. Daar ben ik het deels mee eens. Het aantal liefhebbers is in ieder geval flink afgenomen. Van muziek in hokjes stoppen ben ik geen voorstander. Mijn ideale muziekwinkel heeft alle stijlen door elkaar alfabetisch gerangschikt. Om muziek te omschrijven echter, ontkom je er vaak niet aan. Zoals ik eerder blogde was bebop jazz een genre waarbij over ieder akkoord een gebroken akkoord gespeeld moest worden. Daarbinnen bestond nog wel artistieke vrijheid, maar die was zeer beperkt. Kind Of Blue rekende daarmee af. Miles Davis had zich in de bebop bewezen als een onnavolgbaar en charismatisch trompettist. Door zijn zijn status sindsdien werkten nieuwe talenten graag met hem samen. Miles liet zich door hen inspireren. Dat is wat hem zo bijzonder maakte. Ik kan geen muzikanten bedenken die zich zo continu zijn blijven vernieuwen en die zo volledig open stonden voor nieuwe ontwikkelingen. De nieuwe muzikanten drukten vaak de zwaarste stempel op de albums van Miles Davis. Toch werden albums altijd onder zijn naam uitgebracht. Dat is logisch uit commercieel perspectief maar je kunt je ook voorstellen dat zijn ego een rol heeft gespeeld. Hij was niet vies van een lijntje cocaïne en het is bekend wat dat met je ego doet. Zo zijn er minstens tien baanbrekende platen die op zijn naam staan. Kind Of Blue werd opgenomen met: Miles Davis (trompet), Julian “Cannonball” Adderly (altsax), John Coltrane (tenorsax), Bill Evans (piano), Wynton Kelly (piano), Paul Chambers (bas) en James Cobb (drums). Bill Evans is een te jong gestorven pianist. Wat hem wezenlijk onderscheidt van vrijwel alle andere pianisten is dat hij binnen een akkoord bepaalde noten kon accentueren door deze harder aan te slaan. Bill Evans is één van de meest romantische en invloedrijke pianisten in de jazz. Hij had in 1958 de klassieker uitgebracht: Everybody Digs Bill Evans. Dezelfde klanken zijn te horen op Kind Of Blue. Kind Of Blue is wat mij betreft dan ook een Bill Evans plaat en wat Wynton Kelly op dat album doet laat zich raden. Het heeft mij in ieder geval gesterkt in de theorie dat het ego van Miles een rol speelde. Nou was Bill Evans een heroïneliefhebber dus het kan ook zo zijn dat hij er zo nu en dan gewoon af lag en dat in Kelly een vervanger gevonden werd. Miles Davis wist wat hij wilde en was niet op zijn mondje gevallen. Hij was eigenlijk de Johan Cruijf van de jazz. Vreemd genoeg was hij als muzikant erg bescheiden. Hij was na de bebop erg spaarzaam met zijn noten, maar voorzag deze van alle mogelijke zeggingskracht. John Coltrane was als persoon en als muzikant de tegenpool van Miles Davis. Hij gebruikte weinig woorden en veel noten. Hij was erg religieus en ook aan de heroïne. Spiritueler kon bijna niet. Het typische voor de modale jazz, waarbij met toonladders geïmproviseerd wordt in plaats van met gebroken akkoorden was aan hem wel besteed. Kerktoonladders werden praktisch voor het eerst gebruikt in de jazz. Zo kon Coltrane vrijuit improviseren en zijn spiritualiteit de vrije loop laten. Miles Davis zei over zijn solo’s dat hij altijd terugviel op de blues, als hij verdwaald was. Toch heb ik hem nooit op een bluesladder kunnen betrappen, ik denk ook niet dat hij ooit verdwaalde. Wel denk ik dat hij Cannonball die zelfde functie toedichtte op Kind Of Blue. Naast het zweverige van Coltrane en Bill Evans zorgt het bluesgeluid van Canonball voor een gevoel van “thuiskomen”. Jazz was het genre dat zich altijd vernieuwde. Na bebop, freejazz en Kind Of Blue was eigenlijk alles wel gedaan binnen het huidige toonsysteem en viel er niet veel meer te vernieuwen. In die zin is jazz inderdaad dood. Desalniettemin zijn er sindsdien nog honderden fantastische platen uitgebracht. Neem bijvoorbeeld die liveplaat van James Carter van vorig jaar. Kind of Blue heb ik nu vijftien jaar in huis en een paar honderd keer gedraaid. Hij verveelt nooit. Het is een musthave in ieder platencollectie, wat Hans Dulfer daar ook over mag beweren.

Advertenties

Noten lezen of niet?

Ga je beter spelen als je noten kunt lezen? Zeker niet. Zul je meer repertoire kunnen spelen als je noten kunt lezen? Ja, veel meer. Direct van blad? Ja, maar dat vergt veel training, mede afhankelijk van welk instrument je speelt. Kun je hetzelfde stuk na één keer “van blad” direct zonder bladmuziek spelen? Meestal niet, om iets uit je hoofd te kunnen spelen zul je het vrijwel net zo lang moeten studeren als wanneer je dat doet zonder bladmuziek. Ik zet per instrument wat voors en tegens op een rij en zal notatie inhoudelijk verder bespreken in de volgende post.

Zang

Zingen van schrift is eigenlijk solfège. Solfège is het kunnen horen en zingen van intervallen, de afstand tussen 2 noten. Dat is een vak apart waar ik later verder over zal uitweiden. Solfège kan met alle instrumenten erg goed van pas komen bij het naspelen van muziek. Als je al muziek op gehoor naspeelt ben je er, al dan niet bewust, al mee bezig.

Piano

Zoals ik eerder schreef is de piano uitgevonden toen de muziektheorie volledig ontwikkeld was tot wat het nu is. Een piano komt daarom vrijwel exact overeen met de notatie. Voor pianisten valt noten leren lezen zeker aan te bevelen. Hoewel het niet mee zal vallen om zowel linker- als rechterhand als noten lezen snel onder controle te krijgen. Daarom is het goed om noten lezen te combineren met improvisatie, dan blijft het leuk. Met improvisatie is natuurlijk alles geoorloofd, fouten maken ook.

Gitaar

Als je een gitarist het standaard notenschrift voorlegt kunnen er problemen ontstaan. Er is bijvoorbeeld maar 1 manier om de E van de hoge E-snaar te noteren, terwijl die noot op een gitaar ook op de vier lager liggende snaren te produceren is, probeer maar.

Klassieke gitaristen maken daarom vaak notities in hun bladmuziek. Ze noteren posities (plek van je hand op de hals) en vingerzettingen (1=wijsvinger, 2=middel, 3=ring, 4=pink).

Daarnaast is er voor de gitaar een alternatief schrift ontwikkeld dat niet compleet is en daarom door professionals niet gebruikt wordt. Maar het is erg toegankelijk en handig als je een liedje kent en op zoek bent naar de vingerzettingen ervan. Dat schrift heet tablatures, of tabs, en ziet er  als volgt uit voor bijvoorbeeld een E akkoord:

E———–
B———–
G—-1—–
D—-2—–
A—-2—–
E———–

De cijfers symboliseren welke frets je moet indrukken met je linkerhand. Meestal wordt de tijdsduur van akkoorden of noten niet aangegeven met tabs, daarom is het dus handig de muziek te kennen.

Groot voordeel van tabs is dat ze niet onder het auteursrecht lijken te vallen. Op internet zijn de tabs van vrijwel alle nummers te vinden, google daarvoor simpelweg naam van het nummer + tabs. Meestal moet je wel wat ringtone advertenties wegklikken en soms zijn ze nep.

Als je niet van plan bent noten te leren lezen, zorg dan in ieder geval dat je op den duur de noten van de eerste vijf posities van alle snaren kunt benoemen en de rest vlot daarvan kunt afleiden.

Drums

Voor drums bestaat ook notenschrift, maar dat wordt vrijwel alleen gebruikt in de klassieke muziek.

Blazers

Muziek voor blazers staat vaak in een andere sleutel genoteerd. Het vergt wat inzicht in notatie om samen met een ander soort instrument van dezelfde bladmuziek te spelen. Meestal worden die partijen dan ook apart genoteerd.

Groot probleem van bladmuziek is dat er vaak auteursrecht op rust en dat de prijzen daar blijk van geven. Op internet is het nauwelijks te vinden. Bladmuziek wordt dan ook vaak gekopieerd. Zelf wilde ik altijd graag het Real Book hebben, omdat vrijwel alle jazz standards erin staan, maar het was destijds voor mij onbetaalbaar. Er zijn meerdere versies. Ze lijken tegenwoordig stukken goedkoper te zijn.

Conclusie, van blad leren spelen valt aan te raden, maar is zeker niet noodzakelijk. Het is wel belangrijk om alle mogelijke noten op je instrument te kunnen benoemen. Wel zo handig als je met mensen samen wilt spelen.

Ritme en alles is een drumstel

Moeilijke en makkelijke instrumenten bestaan niet. Je kunt ieder instrument zo moeilijk maken als je zelf wilt. Joey Barron was één van die topmuzikanten uit het filmpje van John Zorn:

Vrijwel alle populaire westerse muziek, variërend van pop/rock tot soul/R&B en reggae, maar ook de meeste jazz en klassieke muziek staat in een vierkwartsmaat. Een vierkwartsmaat heb ik na een paar maanden muzikaal experimenteren geïntroduceerd bij mijn neefjes en nichtje. Daarmee leek er voor het eerst een muzikaal kwartje te vallen. Dat deed ik door langzaam en hardop tot vier te tellen.

Tot vier tellen lijkt eenvoudig en dat is het ook: 1, 2, 3, 4. Muzikaal tot 4 tellen moet je met enig gevoel doen. Een tel duurt normaliter ongeveer net zo lang als je hartslag in rust, 1 seconde. Dat kan per muziekstuk variëren, maar een seconde is redelijk langzaam en dus goed om mee te beginnen. Onderstaande 4 tellen duren dus 4 seconden. Probeer het eerst eens zonder secondewijzer, daarna met.

Waarschijnlijk zat je al in de buurt zonder. Dit komt doordat je hartslag ervoor zorgt dat je een soort constante metronoom in je lijf hebt. Een metronoom is niet zozeer om je ritmegevoel te trainen. Een metronoom stel je zo af dat je het moeilijkste gedeelte uit een stuk foutloos kunt spelen. Zo voer je langzaam het tempo op. Een metronoom zorgt er dus voor dat je beheerst en verzorgd speelt.

Je ritmegevoel valt niet echt te trainen. Als je gelijkmatig kunt tellen of aardig kunt dansen is het met je ritmegevoel dik in orde. Waar het om gaat is dat je spieren genoeg getraind zijn om dat op je instrument in de praktijk te brengen. Die spieren kun je in mijn ogen beter trainen met spelen dan met oefeningen. Door spelen heb je er plezier in. Dan houd je het logischerwijs langer vol, met meer spierontwikkeling tot resultaat. Dan nu muzikaal tellen:

De laatste “en” is dezelfde als de eerste, na “en” begin je steeds weer bij 1.

Met de afbeeldingen van het drumstel probeer ik de dynamiek aan te geven. Deze is standaard voor de vierkwartsmaat. Een zwaar accent op de 1 en een gematigd accent op op de drie. Geen accenten op de “u”, die eigenlijk niet meer dan een ademstoot of lichte kreun is. Op “en” mag een accent zodat “en” net zo hard klinkt als 1. Dat komt wat krachtiger over wat soms wel zo handig is als je meerdere kinderen iets duidelijk wilt maken. Plak alle cijfers en u’s en ens aan elkaar vast zodat je een lekkere swing krijgt.

Swing alsof je een trein bent:

kudoeng kudoeng kudoeng kudoeng etc.

en – één -u -twee – u – drie – u – vier – en etc.

Mijn jongste neefje (van 4) bleef erin, hardop tellend en lukraak op zijn xylofoon spelend, maar wel in de maat!!!

En nu drummen voor beginners:

1 Ga op een stoel aan tafel zitten.

2 Schuif zo ver naar achter dat je met je rechterhand bij de tafel (= je hi-hat) kan boven je linkerknie.

3 Met je linkerhand sla je op je rechterdijbeen, dat is je snare.

4 Je rechtervoet is je bassdrum.

5 Met je linkervoet houd je het pedaal van je hi-hat dicht

Nu gaan we langzaam spelen

1 op de 1, 2, 3, 4 sla je op je hi-hat. Oftewel met je rechterhand, of wijsvinger, op tafel.

2 op de 1 druk je het pedaal in van je bassdrum met je rechtervoet. Je hak blijft altijd op zijn plaats.

3 op de 3 sla je op de snare, Oftewel met je linkerhand op je rechterdij.

4 (voor licht gevorderden) op tel 4 laat je je linkerpedaal opkomen om deze direct daarna, op de 1, weer in te drukken. Dat is de “en”

Als je dit in de vingers hebt, probeer dan eens mee te spelen/tikken met het 2 keer zo snelle Billy Jean

Haal een paar drumstokken bij de muziekwinkel voor pakweg een tientje, oefen wat op kussens. Let erop dat de slagbeweging uit je pols komt. Hele technische drummers hebben de stokken losjes in hun handen liggen en gebruiken hun vingers om de stokken op en neer te bewegen. Je armen gebruik je om te wisselen tussen tom, snare en hi-hat. Ga daarna over op potten en pannen en kruip achter ieder drumstel dat je tegenkomt. Leken zullen al snel van je onder de indruk zijn en drummen is echt heel erg leuk. Als je dat met me eens bent, is dit misschien een goede hierop volgende stap: